Επανερχόμενο με σαφή και επιτακτικό τρόπο, το Συμβούλιο της Επικρατείας, το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο της χώρας, υπενθυμίζει με νέα του απόφαση μια θεμελιώδη υποχρέωση του Υπουργείου Παιδείας. Η κεντρική αρμοδιότητα που τίθεται εκ νέου στο προσκήνιο αφορά την άμεση λήψη όλων των απαραίτητων μέτρων, ώστε να εξασφαλιστεί, χωρίς καμία αμφιβολία και για όλους τους μαθητές και μαθήτριες της χώρας, η δυνατότητα παρακολούθησης ενός εναλλακτικού μαθήματος. Αυτό αφορά κατ’ αρχήν τους μαθητές και τις μαθήτριες της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, δηλαδή του Γυμνασίου και του Λυκείου, οι οποίοι, για λόγους συνείδησης ή προσωπικής πεποίθησης, δεν επιθυμούν να παρακολουθήσουν το υποχρεωτικό μάθημα των Θρησκευτικών. Η απόφαση αυτή δεν είναι πρωτόγνωρη, καθώς βασίζεται σε προγενέστερη κρίση της Ολομέλειας του ΣτΕ, η οποία είχε ήδη ταχθεί υπέρ της παροχής τέτοιων εναλλακτικών λύσεων, επιβεβαιώνοντας την ανάγκη του κράτους να προστατεύει και να κατοχυρώνει το δικαίωμα στην ελευθερία της θρησκείας ή των πεποιθήσεων.
Η προηγούμενη κρίση από την Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας είχε θέσει τις βάσεις για τη σημερινή επανεπιβεβαίωση. Τότε, το δικαστήριο είχε κρίνει ότι η παροχή θρησκευτικής εκπαίδευσης, αν και εντάσσεται στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού συστήματος, δεν πρέπει να γίνεται εις βάρος του δικαιώματος των μαθητών στην ελευθερία της συνείδησης και της θρησκευτικής λατρείας. Ειδικότερα, είχε αναγνωριστεί η ανάγκη ύπαρξης μιας ισοδύναμης εναλλακτικής εκπαιδευτικής πρότασης, η οποία θα προσφέρεται σε όσους μαθητές είτε δεν ασπάζονται τις διδαχές των επίσημων θρησκειών, είτε προτιμούν να αφιερώσουν τον διδακτικό χρόνο σε άλλες γνωστικές περιοχές. Η απόφαση αυτή είχε προκαλέσει έντονο προβληματισμό και συζητήσεις, καθώς αφορούσε άμεσα τον πυρήνα της εκπαιδευτικής πολιτικής και την προσέγγιση της θρησκευτικής αγωγής στην ελληνική σχολική πραγματικότητα. Η τωρινή απόφαση, ουσιαστικά, καθιστά πιο επιτακτική την ανάγκη υλοποίησης αυτών των ευθυνών.
Η νέα αυτή απόφαση του ΣτΕ δεν αφήνει περιθώρια για ερμηνευτικές εκπτώσεις ή για αναβολές. Απαιτείται από πλευράς του Υπουργείου Παιδείας η λήψη συγκεκριμένων και αποτελεσματικών μέτρων, προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης και απρόσκοπτη πρόσβαση όλων των μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σε αυτό το εναλλακτικό μάθημα. Αυτό σημαίνει ότι το εναλλακτικό μάθημα πρέπει να είναι διαθέσιμο σε όλη τη χώρα, σε κάθε σχολική μονάδα, και να προσφέρεται με τρόπο που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις προσδοκίες των μαθητών που επιλέγουν αυτή την οδό. Θα πρέπει να υπάρχει σαφής οδηγία, η οποία θα καθορίζει το περιεχόμενο, τη μεθοδολογία διδασκαλίας, καθώς και τον τρόπο αξιολόγησης των μαθητών αυτού του εναλλακτικού προγράμματος. Η ουσία είναι η δημιουργία ενός ισότιμου εκπαιδευτικού περιβάλλοντος, που θα σέβεται τις διαφορετικές πεποιθήσεις και την ελεύθερη επιλογή.
Είναι σαφές ότι η πρωτοβουλία αυτή, η οποία πλέον ενισχύεται και από την αυξημένη πίεση του ανώτατου δικαστηρίου, στοχεύει στην αναθεώρηση του πλαισίου διδασκαλίας των Θρησκευτικών. Το Υπουργείο καλείται να αναπτύξει ένα πρόγραμμα που, πέραν της παροχής γνώσεων, θα προάγει τον διάλογο, την κριτική σκέψη και την κατανόηση διαφορετικών αξιών και πολιτισμικών στοιχείων. Η έννοια του «εναλλακτικού μαθήματος» αναμένεται να διευρυνθεί, ώστε να καλύπτει θέματα που σχετίζονται με την ηθική, την φιλοσοφία, τις συγκριτικές θρησκειολογικές σπουδές, ή ακόμα και την ιστορία των θρησκειών, πάντα με σεβασμό στην κοσμική αρχή του κράτους. Η επιτυχής υλοποίηση αυτού του εγχειρήματος θα συμβάλει στην οικοδόμηση μιας πιο ανοιχτής και ανεκτικής κοινωνίας, όπου η εκπαίδευση θα αποτελεί πεδίο ουσιαστικής καλλιέργειας και όχι επιβολής. Η υλοποίηση της απόφασης αυτής είναι πλέον ζήτημα άμεσης προτεραιότητας για την εκπαιδευτική πολιτική.
