Ο Άγιος Νήφων, ο οποίος διετέλεσε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, είναι μια μορφή που ξεχωρίζει για την αρετή της ταπεινοφροσύνης, καθιστώντας τον ένα φωτεινό παράδειγμα για κάθε πιστό. Η πορεία του προς την εκκλησιαστική κορυφή είναι άκρως εντυπωσιακή, καθώς αξιώθηκε να ανέλθει στον Οικουμενικό Θρόνο όχι μία, ούτε δύο, αλλά τρεις φορές. Αυτό το γεγονός από μόνο του καταδεικνύει την αναγνώριση της πνευματικής του αξίας και της ικανότητάς του να καθοδηγεί το ποίμνιο. Ο ίδιος, ωστόσο, ποτέ δεν έπαψε να αντιμετωπίζει αυτές τις τιμές με βαθιά ταπεινότητα, θεωρώντας τες ως σταυρό και όχι ως προνόμιο. Η αφοσίωσή του στον Χριστό ήταν αδιαμφισβήτητη, και η απόφασή του να «λιπεί την κάτω προεδρίαν» για να «παρίσταται τῷ προέδρῳ τῶν ὅλων» αποτελεί τη χαρακτηριστικότερη έκφραση της πνευματικής του κατεύθυνσης.
Η καταγωγή του Αγίου Νήφωνα τοποθετείται στην Πελοπόννησο, όπου έζησαν οι ευσεβείς γονείς του, ο Μανουήλ και η Μαρία. Το κοσμικό του όνομα, Νικόλαος, ήταν απλώς η αρχή μιας πορείας που τον οδήγησε σε πνευματικές κορυφές. Από πολύ νεαρή ηλικία, ο μικρός Νικόλαος έδειξε μια ξεχωριστή κλίση προς τα πνευματικά, απομακρυνόμενος από την εφήμερη υλική ζωή. Αυτή η πρώιμη προσκόλληση σε έναν πνευματικό πατέρα, έναν ευσεβή μοναχό, σημάδεψε την πορεία του, καλλιεργώντας την αγάπη του για την άσκηση, την προσευχή και την εσωτερική ζωή. Η επίδραση αυτού του μοναχού ήταν καθοριστική, διαμορφώνοντας την προσωπικότητά του και ωθώντας τον σε μονοπάτια αγιότητας. Η ζωή του Αγίου Νήφωνα χαρακτηρίζεται από μια διαρκή πάλη ενάντια στην εγκόσμια δόξα και την προσκόλληση στα υλικά αγαθά.
Η αναγόρευσή του στον Πατριαρχικό θρόνο, ένα αξίωμα που για πολλούς θα σήμαινε κορυφή εξουσίας και επιρροής, για εκείνον αποτελούσε μια δοκιμασία πίστης. Η αποφασιστικότητά του να παραιτηθεί από τη «κάτω προεδρία» – δηλαδή τον Πατριαρχικό θρόνο – και να βρεθεί ενώπιον του «προέδρου των όλων», του Θεού, είναι απόδειξη της βαθιάς του ταπεινοφροσύνης. Δεν τον απασχολούσε η εξουσία ή η αναγνώριση, αλλά η άμεση σχέση του με τον Δημιουργό, η αγωνία για τη σωτηρία της ψυχής του και την πνευματική καθοδήγηση του ποιμνίου. Η αφοσίωση του Αγίου Νήφωνα στην Εκκλησία και τα δόγματά της ήταν απόλυτη. Η επαναλαμβανόμενη εκλογή του στον Πατριαρχικό θρόνο, παρά τις προηγούμενες παραιτήσεις του, υπογραμμίζει την αναγνώριση της αξίας του από τους πιστούς και τον κλήρο, οι οποίοι τον θεωρούσαν ικανό να διαχειριστεί τις δυσκολίες των καιρών.
Ωστόσο, ο ίδιος πάντα έθετε την πνευματική του κατάσταση και την αφοσίωσή του στον Θεό υπεράνω κάθε κοσμικής διάκρισης. Η ζωή του αποτελεί μια διαρκή υπενθύμιση ότι η πραγματική δύναμη και η αληθινή ευτυχία βρίσκονται στην ταπεινοφροσύνη, στην αδιάκοπη προσευχή και στην αγάπη προς τον πλησίον, αρχές που διαπνέουν ολόκληρη την εκκλησιαστική του πορεία.
