Μια νέα, αναλυτική έρευνα που διεξήχθη από ακαδημαϊκούς καθηγητές φωτίζει μια βαθιά πληγή στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ), ένα φαινόμενο που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως “παράδοξο”. Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι μεγάλες αστικές περιοχές της χώρας, με επίκεντρο την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, εμφανίζουν μια ασυνήθιστη εικόνα: αφθονία ιατρικού προσωπικού, ειδικά σε ορισμένες ειδικότητες, και διαθεσιμότητα σύγχρονων ιατρικών μηχανημάτων. Ωστόσο, παρά την εντυπωσιακή αυτή εικόνα, η έρευνα επισημαίνει μια συντριπτική έλλειψη σε ένα άλλο, εξίσου κρίσιμο, κομμάτι του υγειονομικού προσωπικού: τους νοσηλευτές. Αυτή η δυσαναλογία μεταξύ των διαθέσιμων γιατρών και των αναγκαίων νοσηλευτών δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην καθημερινή λειτουργία των νοσοκομείων και στην παροχή ολοκληρωμένης φροντίδας στους ασθενείς, θέτοντας υπό αμφισβήτηση την πραγματική αποδοτικότητα του συστήματος. Η εικόνα αυτή δεν αφορά μόνο τις εφημερίες ή τις κρίσιμες περιόδους, αλλά αποτελεί μια διαχρονική αδυναμία του συστήματος.
Η έλλειψη αυτή σε νοσηλευτικό προσωπικό, παρά τη φαινομενική επάρκεια σε ιατρούς και εξοπλισμό, αποτελεί ισχυρή ένδειξη για την απουσία ενός ολοκληρωμένου και μακρόπνοου σχεδιασμού για το ΕΣΥ. Δεν αρκεί η ύπαρξη εξειδικευμένων ιατρικών δυνατοτήτων αν δεν υπάρχει το απαραίτητο υποστηρικτικό προσωπικό που θα διασφαλίσει την ομαλή ροή των διαδικασιών, την επίβλεψη των ασθενών και την εφαρμογή των ιατρικών οδηγιών. Η μετακίνηση ιατρών σε περιοχές που έχουν αυξημένη ανάγκη, όπως και η επένδυση σε νέο ιατρικό εξοπλισμό, είναι θετικές ενέργειες, αλλά μοιάζουν αποσπασματικές αν δεν συνδυάζονται με αντίστοιχη ενίσχυση και στήριξη του νοσηλευτικού κλάδου. Η έρευνα αναδεικνύει ότι η πολυπόθητη αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση, που να λαμβάνει υπόψη όλες τις δομικές και λειτουργικές πτυχές του συστήματος, από την πρωτοβάθμια περίθαλψη μέχρι τις εξειδικευμένες μονάδες εντατικής θεραπείας, με ιδιαίτερη έμφαση στην καίριας σημασίας νοσηλευτική φροντίδα.
Τα ευρήματα της έρευνας εστιάζουν ιδιαίτερα στο γεγονός ότι, παρά τη συγκέντρωση ιατρών και τεχνολογικού εξοπλισμού σε κεντρικά νοσοκομεία, η πραγματική ικανότητα του συστήματος να ανταποκριθεί στις ανάγκες των πολιτών υπονομεύεται από την υποστελέχωση στο νοσηλευτικό προσωπικό. Αυτό οδηγεί σε αυξημένους φόρτους εργασίας για τους ήδη λιγοστούς νοσηλευτές, σε φαινόμενα επαγγελματικής εξουθένωσης και, δυστυχώς, σε καθυστερήσεις ή υποβάθμιση της ποιότητας της φροντίδας που παρέχεται. Το παράδοξο αυτό – η ύπαρξη πόρων που δεν μπορούν να αξιοποιηθούν πλήρως λόγω ελλείψεων σε ανθρώπινο δυναμικό – υπογραμμίζει την αναγκαιότητα για επανεξέταση των στρατηγικών προσλήψεων, της διατήρησης του υφιστάμενου προσωπικού και της εκπαίδευσης νέων νοσηλευτών, ώστε να καλυφθούν τα υφιστάμενα και τα μελλοντικά κενά. Η έρευνα φαίνεται να χτυπά το καμπανάκι για μια συντονισμένη προσπάθεια, ώστε να διασφαλιστεί ότι το ΕΣΥ μπορεί να προσφέρει την υψηλότερη δυνατή φροντίδα, χωρίς να παραβλέπεται καμία κρίσιμη ειδικότητα.
Η εικόνα που παρουσιάζει η έρευνα είναι προβληματική για την ισότιμη πρόσβαση των πολιτών σε υπηρεσίες υγείας. Όταν τα νοσοκομεία, ειδικά στις μεγάλες πόλεις, διαθέτουν ιατρικό προσωπικό και τεχνολογία, αλλά δυσκολεύονται να παράσχουν την απαραίτητη νοσηλευτική φροντίδα, δημιουργούνται συνθήκες ανομοιομορφίας και καθυστερήσεων. Αυτό επηρεάζει άμεσα την εμπειρία του ασθενούς, την αποτελεσματικότητα των θεραπειών και τη συνολική εικόνα του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Η έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού, που αναδεικνύεται από αυτήν την αναντιστοιχία, είναι ίσως το πιο ανησυχητικό εύρημα. Πρέπει να δοθεί έμφαση στην πρόσληψη και διατήρηση νοσηλευτικού προσωπικού, στην παροχή κινήτρων και στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος εργασίας που να είναι ελκυστικό και υποστηρικτικό. Μόνο έτσι θα μπορέσει το ΕΣΥ να λειτουργήσει με τη μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα, διασφαλίζοντας ότι η απουσία νοσηλευτών δεν θα αποτελεί τροχοπέδη στην παροχή ποιοτικής και έγκαιρης φροντίδας σε όλους τους πολίτες, ανεξαρτήτως γεωγραφικής περιοχής ή ειδικότητας.
Η επένδυση στο νοσηλευτικό δυναμικό είναι επένδυση στην καρδιά του συστήματος υγείας.
